DIGITALISASI DIPLOMASI PUBLIK KONSULAT JENDERAL REPUBLIK INDONESIA JEDDAH TERHADAP WARGA NEGARA INDONESIA PADA MASA PANDEMI COVID-19 DI ARAB SAUDI
DOI:
https://doi.org/10.36232/jppadap.v5i3.5465Keywords:
Pandemi Covid-19, WNI, KJRI Jeddah, Digitalisasi, Diplomasi PublikAbstract
This research will present an analysis related to the efforts of the Consulate General of the Republic of Indonesia (KJRI) Jeddah in providing protection and assistance to Indonesian Citizens (WNI) in Saudi Arabia during the Covid-19 Pandemic. The spread of the Covid-19 Pandemic throughout the world has had a very negative impact on various countries, one of which is Saudi Arabia. As a country with a very high number of foreign citizens (WNA), Saudi Arabia faces very complex problems related to the high percentage of positive cases and deaths among WNA. Based on this, Indonesian Citizens (WNI) living in Saudi Arabia are one of the parties affected by the negative impact of the Covid-19 Pandemic. In view of this, the Indonesian Government through the KJRI Jeddah is making efforts to provide protection and assistance to WNI who are affected by the negative impact of the Covid-19 Pandemic in Saudi Arabia. In line with this, the fact that the Covid Pandemic has created a huge transformation and transition in various fields including international relations, presents the view that the achievement of national interests by a country is now carried out through a digital aspect (digitalization of national interests). Through the concept of digital transformation and public diplomacy, this research will present the efforts made by the KJRI Jeddah in achieving Indonesia's national interests through digital means in providing protection and assistance to WNI in Saudi Arabia. The research method used is a qualitative research with an explanatory approach. Using literature study and interview data collection methods, the results of the research show that the KJRI Jeddah has digitized the achievement of national interests through a series of efforts such as providing consular services, humanitarian assistance, information about COVID-19, teleconferencing (virtual meetings), and legal assistance online.
References
Ahrendt, D., & et.al. (2020). Living, working and COVID-19. Publication Office of the European Union, 1-65.
Aida, N. R. (2020, March 13). Terkait Kebijakan Saudi soal Virus Corona, Berikut Imbauan KJRI Jeddah untuk WNI. Dipetik January 10, 2023, dari kompas.com: https://www.kompas.com/tren/read/2020/03/13/101246965/terkait-kebijakan-saudi-soal-virus-corona-berikut-imbauan-kjri-jeddah-untuk?page=all
Alajlan, S. A., & et al. (2021). The impact of lockdown strategies on the basic reproductive number of coronavirus (COVID-19) cases in Saudi Arabia. Saudi Journal of Biological Sciences, 28(9), 4926-4930. doi:10.1016/j.sjbs.2021.06.047.
Alarabiya News. (2020, May 24). Saudi Arabia’s measures to combat coronavirus since February: A timeline. Dipetik January 8, 2023, dari english.alarabiya.net: https://english.alarabiya.net/coronavirus/2020/05/24/Saudi-Arabia-s-measures-to-combat-coronavirus-since-February-A-timeline
Arij. (2023, January 8). Pelayanan Call Center KJRI Jeddah selama Pandemi Covid-19 Tahun 2021. (M. T. Amal, Pewawancara) Jeddah, Makkah, Saudi Arabia.
Baldwin-Edwards, M. (2006). Migration in the Mediterranean and Middle East. Dalam B. Marshall, Politics of Migration (hal. 320). London: Routledge.
Bjola, C., Cassidy, J., & Manor, I. (2019). Public Diplomacy in the Digital Age. The Hague Journal of Diplomacy, 14(1-2), 83-101. doi:https://doi.org/10.1163/1871191X-14011032.
Boin, A., & T'Hart, P. (2006). The Crisis Approach. New York: Springer.
CNN Indonesia. (2022, January 13). Kemlu Sebut 100 WNI Meninggal Akibat Covid di Saudi sejak Awal Pandemi. Dipetik January 12, 2023, dari cnnindonesia.com: https://www.cnnindonesia.com/internasional/20220113181141-106-746316/kemlu-sebut-100-wni-meninggal-akibat-covid-di-saudi-sejak-awal-pandemi
Cucinotta, D., & Vanelli, M. (2020). WHO Declares COVID-19 a Pandemic. ACTA BIOMEDICA, 91(1), 157-160. doi:10.23750/abm.v91i1.9397.
Davies, C. (2021, June 21). https://ec.europa.eu/research-and-innovation/en/horizon-magazine/covid-19-hastened-digital-shift-consequences-data-divide-wellbeing. Dipetik January 11, 2023, dari https://ec.europa.eu/: https://ec.europa.eu/research-and-innovation/en/horizon-magazine/covid-19-hastened-digital-shift-consequences-data-divide-wellbeing
Erwanti, M. O. (2020, Maret 16). Arab Saudi Laporkan 15 Kasus Baru Virus Corona, 1 WNI. Dipetik January 10, 2023, dari news.detik.com: https://news.detik.com/internasional/d-4940910/arab-saudi-laporkan-15-kasus-baru-virus-corona-1-wni
Hai, T., Van, Q., & Tuyet, T. (2021). Digital transformation: Opportunities and challenges for leaders in the emerging countries in response to COVID-19 pandemic. Emergin Science Journal, 21-36. Dipetik January 12, 2023.
Halim, D. (2020, September 27). UPDATE 27 September: Total 1.532 WNI Positif Covid-19 di Luar Negeri. Dipetik January 12, 2023, dari kompas.com: https://nasional.kompas.com/read/2020/09/27/12432301/update-27-september-total-1532-wni-positif-covid-19-di-luar-negeri
Hedling, E., & Bremberg, N. (2021). Practice Approaches to the Digital Transformations of Diplomacy: Toward a New Research Agenda. International Studies Review, 23(4), 1595-1618. doi:https://doi.org/10.1093/isr/viab027.
Hennida, C. (2009). Diplomasi publik dalam politik luar negeri. Journal Unair: Masyarakat, Kebudayaan dan Politik, 22(1), 17-23. Dipetik January 13, 2023, dari https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/32806342/03_Hennida_DIPLOMASI_PUBLIK-libre.pdf?1391192115=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DDiplomasi_Publik_dalam_Politik_Luar_Nege.pdf&Expires=1673550352&Signature=atP4VuRfKSum50EjOrcpI~h-ObK3OegcqE
Ihram. (2020, May 11). Lonjakan Tertinggi Covid-19 di Arab Saudi Mayoritas WNA. Dipetik January 10, 2023, dari ihram.co.id: https://ihram.co.id/berita/qa5ewk320.
Kementerian Luar Negeri Republik Indonesia. (2020, April 16). Pidato Menteri Luar Negeri: Remarks Minister for Foreign Affaris of the Republic of Indonesia. Dipetik January 12, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/portal/idAkun/read/1224/pidato/re marks-minister-for-foreign-affairs-of-the-republic-ofindonesia-video-conference-women-foreignministers-covid-19-and-gender.
Kementerian Luar Negeri Republik Indonesia. (2021, Januari 11). Rencana Strategis 2020-2024. Dipetik Januari 9, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/download/L1NoYXJlZCUyMERvY3VtZW50cy9SRU5TVFJBJTIwS0pSSSUyMEpFRERBSCUyMDIwMjAtMjAyNC5wZGY=
KJRI Jeddah. (2020, July 7). Pendataan dan Pemberian Bantuan Sosial Bagi WNI/PMI Terdampak Covid 19 di Tabuk. Diambil kembali dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/7518/pendataan-dan-pemberian-bantuan-sosial-bagi-wnipmi-terdampak-covid-19-di-tabuk#
KJRI Jeddah. (2020, March 12). IMBAUAN : MENYIKAPI MEREBAKNYA WABAH VIRUS CORONA (COVID 19) DAN KEBIJAKAN PEMERINTAN ARAB SAUDI TERKAIT VIRUS CORONA. Dipetik January 10, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/5499/imbauan-menyikapi-merebaknya-wabah-virus-corona-covid-19-dan-kebijakan-pemerintan-arab-saudi-terkait-virus-corona
KJRI Jeddah. (2020, May 4). Pernyataan KJRI Jeddah terkait pemberian bantuan bagi Warga Negara Indonesia (WNI) yang terdampak Covid-19. Diambil kembali dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/6522/pernyataan-kjri-jeddah-terkait-pemberian-bantuan-bagi-warga-negara-indonesia-wni-yang-terdampak-covid-19
KJRI Jeddah. (2020, November 11). Laporan Kinerja Tahun 2020. Dipetik January 11, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/download/L1NoYXJlZCUyMERvY3VtZW50cy9MYXBvcmFuJTIwS2luZXJqYSUyMEtKUkklMjAyMDIwLnBkZg==
KJRI Jeddah. (2021). Catatan Call Center 2021. Jeddah: KJRI Jeddah.
KJRI Jeddah. (2021, August 23). KJRI Jeddah-Kementerian Kesehatan Arab Saudi Gelar Program Vaksinasi Covid-19. Dipetik January 13, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/15509/kjri-jeddah-kementerian-kesehatan-arab-saudi-gelar-program-vaksinasi-covid-19#!
KJRI Jeddah. (2021, July 10). Di tengah Pandemi, KJRI Jeddah Dekatkan Akses Pelayanan kepada WNI di Daerah yang Jauh. Dipetik January 9, 2022, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/14524/di-tengah-pandemi-kjri-jeddah-dekatkan-akses-pelayanan-kepada-wni-di-daerah-yang-jauh
KJRI Jeddah. (2021, May 6). Tahapan Pelayanan di KJRI Jeddah dalam Masa Pandemi (Janji Temu). Dipetik January 10, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/13605/tahapan-pelayanan-di-kjri-jeddah-dalam-masa-pandemi-janji-temu
KJRI Jeddah. (2021, November 17). KJRI Jeddah Fasilitasi 134 Siswa SIJ Mendapatkan Vaksin Covid - 19. Diambil kembali dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/17473/kjri-jeddah-fasilitasi-134-siswa-sij-mendapatkan-vaksin-covid-19
KJRI Jeddah. (2022, January 27). Capaian Kinerja Teknis Imigrasi KJRI Jeddah Tahun 2021. Dipetik January 12, 2023, dari kemlu.go.id: https://kemlu.go.id/jeddah/id/news/19438/capaian-kinerja-teknis-imigrasi-kjri-jeddah-tahun-2021
Koestanto, B. D. (2020, April 17). Indonesia Perkuat Solidaritas Global Lawan Covid-19. Dipetik January 11, 2023, dari kompas.id: https://www.kompas.id/baca/internasional/2020/04/1%207/ri-perkuat-solidaritas-global-lawan-covid-19/
Manor, I. (2019). The digitalization of public diplomacy. Cham: Palgrave Macmillan.
Melissen, J. (2006). Public diplomacy between theory and practice. The 2006 Madrid conference on public diplomacy. Dipetik January 10, 2023.
Moelong, L. J. (2012). Metodologi Penelitian Kualitatif. Bandung: PT Remaja.
Niaga Asia. (2021, August 12). KJRI Jeddah Laksanakan Yandu bagi WNI. Dipetik January 9, 2022, dari niaga.asia: https://www.niaga.asia/kjri-jeddah-laksanakan-yandu-bagi-wni/
Olsson, E. K. (2013). Public diplomacy as a crisis communication tool. Journal of International Communication, 19(2), 219-234.
Prabowo, D. (2020, April 16). WNI yang Positif Covid-19 di Luar Negeri 391 Orang, Kemenlu Klarifikasi Jumlah Kasus di Arab Saudi. Dipetik January 12, 2023, dari kompas.com: https://nasional.kompas.com/read/2020/04/16/15435111/wni-yang-positif-covid-19-di-luar-negeri-391-orang-kemenlu-klarifikasi
Putri, G. S. (2020, Maret 19). Update Corona 19 Maret: 220.313 Kasus di 176 Negara, 85.769 Sembuh. Dipetik January 10, 2023, dari kompas.com: https://www.kompas.com/sains/read/2020/03/19/120100223/update-corona-19-maret-220313-kasus-di-176-negara-85769-sembuh?page=3
Reuters. (2020, March 2). Saudi Arabia announces first case of coronavirus. Dipetik January 9, 2023, dari reuters.com: https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-saudi-idUSKBN20P2FK
Sari, P. R. (2021). Indonesia Digital Public Diplomacy on @kemlu_ri Instagram: Benefit and Challenges during Covid-19. Jurnal Riset dan Manajemen Komunikasi, 1(1), 36-45. Diambil kembali dari https://journals.unisba.ac.id/index.php/JRMK/article/view/115
Sawaya, T., Ballouz, T., Zaraket, H., & Rizk, N. (2020). Coronavirus disease (COVID-19) in the Middle East: a call for a unified response. Frontiers in public health, 8(209), 1-3. doi:https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.00209.
Sugiyono. (2013). Metode Penelitian Kuantitatif, Kualitatif dan R&D. Bandung: CV Alfabeta.
Sugiyono. (2013). Metode Penelitian Kuantitatif, Kualitatif dan R&D. Bandung: CV. Alfabeta.
Sugiyono. (2019). Metode Penelitian Kuantitatif, Kualitatif dan R&D. Bandung: Alphabet.
Tempo. (2020, April 6). Ada 61 Kasus Baru Virus Corona di Arab Saudi. Dipetik January 10, 2023, dari dunia.tempo.co: https://dunia.tempo.co/read/1328535/ada-61-kasus-baru-virus-corona-di-arab-saudi
Umar, A. M. (2020, April 24). Kebijakan Arab Saudi Menghadapi Pandemi Corona. Dipetik January 8, 2023, dari news.detik.com: https://news.detik.com/kolom/d-4990098/kebijakan-arab-saudi-menghadapi-pandemi-corona
Verina, N., & Titko, J. (2019, May 9). Digital Transformation: Conceptual Framework. International Scientific Conference, Contemporary Issues In Business, Management and Economics Engineering'2019, 719-727. doi:https://doi.org/10.3846/cibmee.2019.073
Yip, B., & Perasso, V. (2021, June 25). Asal Covid-19: Apakah kita perlu tahu dari mana asal virus corona ini? Dipetik January 12, 2023, dari bbc.com: https://www.bbc.com/indonesia/dunia-57590872#:~:text=Virus%20SARS%2DCoV%2D2%20pertama,pertama%20infeksi%20Covid%2D19%20tercatat





